LÍNGUA MACUXI
Makuusiyamî Timîrikon pena Pata painon.
Patamunayamî Makuusi to` maimu Karibe pata painon, mîrîrî ye`nem tauya , saakîrîrîmiya` ponatîîmo`tai kaisarî patamuna yamî tîîkoman senon Roraimî ta, inkamoroya ti pata konton koneka pî`sa mîrîrî, lavrado poro moropai wî`poro. Makuusiyamî, inkamoro tiaronkon patamunayamî esera`mato, teesen kama epu`nen pe awanî yenen pena pata pai agricultura pî. Pena patapai tesekon epu’nenan, timîrîkon pî tesenkamakonya, umî yaikanan moropai ya’tînan ipo’tînan.
Timîrikonya ipînenan: paruru, kîsera, sa’, a’nai, kari’sa, pimi, makaisera, kaiwara, kaiwaraku, moropai amen pampî riisi, ma’siri. Kîse patapai ikonekanan u’wikuwa’sa,ikei, parakkari, kata ke marirî pra tima onton konekanan, tiwuku kon ton konekanan a’nai, sa’,
kari’sa’, yekkuke wo’ konekanan nîrî. Comunidade makuusiyamî sîrîrî tîpoose pata tera’mai esenkamakoi kon, seeni warantî, weiyai to esenkama. Umîkonpî, wîtî konpî, kono’ yai to’ esenkama umî pîmî’pî.
Pemonkon yamî epansa moropai konoipî, iwo’nonse e’nîto wanî imakuipî pe, mîrîrî ye’nen moro’yamî, wonanîto’kon tapamî mîrîrî, umîkonpokompe nîrî. Mîrîrî yenen seni ya mararîpra esewankono manto ne’sa mîrîrî makuusi familia yamî koreta tiwentamo’ka to’kon eseru amo’tasa pî, emi’ne tuwanikon ye’nen to’ wîtî mîrîrî kuwaikîrî pona teare’ kon ton yennai, tiaron pata pai ikonekasa, riiese, biscoito, refrigerante, sararu, frango, moropai’ tiaron produto kon yenna makuusi ya, tararan, geladeira, fogão, gás, celular, computador,moropai tiaronkon.....
Epu’to
Kumaasi mîrîrî o’non pata pai imo’ kasa.
